Obchody 82. rocznicy likwidacji getta w Będzinie

Program wydarzenia

Fundacja Brama Cukermana zainicjowała w 2025 roku obchody 82. rocznicy likwidacji getta będzińskiego, realizowane w ramach projektu Dzielnica Kamienna. Obchody objęły zarówno uroczystość oficjalną, jak i rozbudowany program edukacyjny. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz miasta, Gminy Żydowskiej w Katowicach, goście międzynarodowi oraz mieszkańcy regionu. Podczas ceremonii odczytano listy, relacje i wspomnienia ocalałych z getta, m.in. Chajki Klinger, Dawida Klejmana oraz rodzin Cukiermanów i Lustigerów, a całość została zarejestrowana i udostępniona online.

Centralnym momentem spotkania było publiczne czytanie wspomnień i relacji ocalałych z getta — po raz pierwszy zaprezentowanych tak szerokiemu gronu odbiorców. Materiały przekazane bezpośrednio przez rodziny świadków, m.in. Chajki Klinger, Dawida Klejmana oraz rodzin Cukiermanów i Lustigerów, nadały wydarzeniu intymny i poruszający charakter. Stałym elementem upamiętnienia było również odczytywanie imion ofiar oraz składanie kamieni pamięci przy pomniku, tworzące z roku na rok coraz bardziej namacalne świadectwo pamięci.

Po części rocznicowej odbyły się działania edukacyjne i partycypacyjne. Uczestnicy wzięli udział w warsztatach tematycznych, w tym spotkaniach inspirowanych Domem Bojowników Getta oraz zajęciach dla dzieci poświęconych zielonym formom upamiętniania. W obchodach uczestniczyli mieszkańcy Będzina i regionu, studenci Uniwersytetu Śląskiego, przedstawiciele instytucji kultury i organizacji społecznych, a także potomkowie Żydów Zagłębia, wśród nich rodzina Fishel, cztery siostry, które przyjechały z USA i Kanady. Spotkanie potwierdziło znaczenie Będzina jako miejsca, w którym pamięć pozostaje żywym, wspólnym procesem, opartym na dialogu i odpowiedzialności.

Obchody rocznicowe były częścią szerszego programu działań realizowanych w 2025 roku w ramach projektu Dzielnica Kamienna, inicjowanego przez Fundacja Brama Cukermana. Oprócz samej ceremonii upamiętnienia projekt obejmował także spacery tematyczne po dzielnicy, warsztaty artystyczne i fotograficzne, konferencję popularnonaukową poświęconą historii getta i jego współczesnym kontekstom oraz rozmowy z mieszkańcami Kamiennej, dokumentujące lokalną pamięć miejsca. Wszystkie te działania miały na celu nie tylko przywołanie tragicznych wydarzeń z lat 1942–1943, lecz także pogłębione poznanie dzielnicy dziś, pracę z jej historią oraz włączanie lokalnej społeczności w proces wspólnego upamiętniania.

📸 Roman Łuszczki