Wizyta i seminarium w Tallinnie: Upamiętnianie dziedzictwa żydowskiego i pamięci o Zagładzie w regionie bałtyckim

Program wydarzenia

W Tallinnie organizacja EESTI JUUDI KOGUKOND MTÜ zorganizowała dwa wydarzenia: jedno poświęcone upamiętnieniu ofiar Holokaustu, a drugie – seminarium dotyczące upamiętniania miejsc pamięci Zagłady w krajach bałtyckich i w Polsce.

Pierwsza część wydarzeń w Tallinnie odbyła się 18 września 2025 roku na terenie dawnego więzienia Patarei, miejsca prześladowań w czasie Holokaustu. W plenerowym wydarzeniu wzięli udział uczniowie, członkowie społeczności żydowskiej, lokalni politycy oraz mieszkańcy Tallinna.

Uczestnicy odwiedzili pomniki upamiętniające Żydów estońskich i francuskich, gdzie Avi Dobrysh, badacz historii Żydów w Estonii, przedstawił tragiczną historię tego miejsca. Alla Jakobson, członkini Rady Estońskiej Gminy Żydowskiej, zachęcała uczestników do konfrontacji z tą trudną przeszłością i do działań na rzecz utrzymania jej w zbiorowej pamięci. Ceremonię zakończyło zapalenie świec i złożenie kamieni ku czci ofiar.

Działanie to zostało przygotowane w oparciu o niedawno opublikowaną mapę „Jewish Tallinn” (https://museum.jewish.ee/kulastamine/voldikkaart-juudi-tallinn/, prezentującą miejsca związane z dziedzictwem żydowskim w mieście, w tym pomniki upamiętniające Holokaust. Mapa służyła zarówno jako narzędzie edukacyjne, jak i sposób na zaangażowanie społeczności lokalnej.

20 września 2025 roku w Muzeum Żydowskim w Estonii odbyło się seminarium zatytułowane
„Zasoby online dla upamiętniania i przypominania o życiu żydowskim w krajach bałtyckich i w Polsce”.

Seminarium poświęcone było wykorzystaniu narzędzi cyfrowych we wspieraniu edukacji i upamiętniania dziedzictwa żydowskiego oraz miejsc związanych z Holokaustem w regionie. Jego adresatami byli nauczyciele, pracownicy muzeów, studenci oraz przedstawiciele instytucji kultury.

Prelegenci:

Joanna Król-Komla, kierowniczka Działu POLIN Muzeum Historii Żydów Polskich (Polska)

Neringa Latvyte, adiunktka Uniwersytetu Wileńskiego (Litwa)

Ilya Lensky, dyrektor Muzeum „Żydzi na Łotwie” (Łotwa)

Eneken Laanes, profesor Uniwersytetu w Tallinnie (Estonia)

Podczas prezentacji zaprezentowano kluczowe internetowe zasoby poświęcone pamięci o dziedzictwie żydowskim, takie jak:

Wirtualny Sztetl (POLIN Museum, Polska),

Atlas Holokaustu na Litwie,

Mapa miejsc pamięci żydowskiej na Łotwie,

Interaktywna mapa Holokaustu w Estonii.

W dyskusji podkreślono różnice w kontekście historycznym i zakresie dziedzictwa żydowskiego w krajach bałtyckich i w Polsce, a także wspólne wyzwania związane z utrzymaniem pamięci za pośrednictwem narzędzi cyfrowych.

W wydarzeniu wzięli udział uczestnicy z Tallinna, Tartu, Kohtla-Järve i Narwy, w tym przedstawiciele Ministerstwa Kultury Republiki Estonii, Rady Miasta Tallinna, liderzy społeczności żydowskiej, organizacje pozarządowe oraz środowisko akademickie.

📸 Efraim Friedland