Od Nasiona do Owocu – Echa z ogrodu MIKÉFE – interwencja artystyczna

Program wydarzenia

Program „Od nasiona do owocu. Echa z ogrodu MIKÉFE” zorganizowany przez Marom Budapest był poświęcony historii MIKÉFE – Węgierskiego Izraelickiego Stowarzyszenia Rzemieślniczego i Rolniczego, jednej z najważniejszych instytucji edukacji zawodowej działających wśród społeczności żydowskiej na Węgrzech w XX wieku. Poprzez wystawę, działania partycypacyjne, warsztaty, spacer dźwiękowy oraz publikację artystyczną uczestnicy poznawali dziedzictwo szkoły ogrodniczej i ogrodu MIKÉFE, które przez lata stanowiły przestrzeń nauki, pracy, społecznej mobilności i budowania wspólnoty. Marom Budapest od lat rozwija projekty łączące kulturę, edukację i dialog społeczny, przywracając do publicznej debaty mniej znane wątki historii żydowskiej na Węgrzech.

Program został zrealizowany tuż przed świętem Szawuot i koncentrował się na relacjach pomiędzy uprawą, wiedzą i przekazywaniem dziedzictwa. Inspiracją stały się zarówno działalność edukacyjna MIKÉFE, jak i dorobek rabina Immanuela Löwa, wybitnego badacza botaniki, języka i kultury żydowskiej. Uczestnicy byli zachęcani do spojrzenia na rośliny nie tylko jako element środowiska naturalnego, lecz także jako nośniki pamięci, pracy, języka i historii kulturowej.

Dzień rozpoczął rodzinny program „Zaginiony ogród Immanuela Löwa”, podczas którego dzieci i dorośli odkrywali okoliczne parki i tereny zielone, podążając trasą opartą na mapach, zadaniach i obserwacji przyrody. Prowadzone przez performerkę Ráhel Papp działania nawiązywały do edukacyjnych metod stosowanych niegdyś w MIKÉFE, opartych na bezpośrednim kontakcie z naturą i uczeniu się poprzez doświadczenie.

Kolejnym elementem programu był warsztat cyjanotypii prowadzony przez artystę Bence Illyésa. Uczestnicy pracowali z historyczną techniką fotograficzną, tworząc botaniczne odbitki i zastanawiając się nad sposobami dokumentowania, przekazywania i zachowywania wiedzy o świecie roślin. Warsztat stał się punktem spotkania współczesnej praktyki artystycznej z tradycjami ogrodniczymi rozwijanymi niegdyś w ogrodzie MIKÉFE.

Ważną częścią wydarzenia był spacer dźwiękowy „Przywołując Immanuela Löwa”, przygotowany i wykonany przez Zsófi Rebekę Kozmę. Łącząc narrację, historię oraz dźwięki otoczenia, spacer przekształcał przestrzeń miejską w miejsce refleksji nad pamięcią i dziedzictwem. Uczestnicy mogli odkrywać związki pomiędzy wiedzą botaniczną Löwa, historią edukacji żydowskiej oraz sposobami, w jakie pamięć zakorzenia się w miejscach i krajobrazie.

Kulminacją programu było otwarcie wystawy „Od nasiona do owocu. Echa z ogrodu MIKÉFE” oraz premiera publikacji Clapping Trees. Wystawa prezentowała prace współczesnych artystów odnoszące się do tematów uprawy, pamięci ekologicznej, pracy, migracji oraz żydowskiej historii kulturowej. Poprzez instalacje, sztukę wizualną i praktyki badawcze twórcy proponowali nowe interpretacje dziedzictwa MIKÉFE i jego znaczenia dla współczesności.

Towarzysząca wystawie publikacja Clapping Trees, przygotowana w technice risografu, pełniła funkcję mobilnego archiwum dokumentującego badania, działania artystyczne i refleksje związane z historią MIKÉFE, dziedzictwem botanicznym oraz pamięcią żydowską. Kuratorki Andrea Ausztrics i Zsófia Szemző stworzyły program, który połączył sztukę współczesną, edukację, historię społeczną i refleksję ekologiczną, przywracając widoczność ważnemu, choć często pomijanemu rozdziałowi historii żydowskich Węgier.

📸 Gabriella Dohi