Sztuka wobec zniekształcania pamięci o Zagładzie

Program wydarzenia

FestivALT zorganizował cykl wydarzeń pod wspólnym tytułem „Sztuka wobec zniekształcania pamięci o Zagładzie”, kontynuując wieloletnią pracę artystyczną i badawczą prowadzoną przez Renatę Guzerę w ramach projektu Z Ciemności. Archiwum. Punktem wyjścia dla projektu było odkrycie nieznanych wcześniej fotografii i materiałów archiwalnych związanych z historią Otfinowa i okolic Dąbrowy Tarnowskiej. Zgromadzone materiały stały się impulsem do dalszych badań nad losami miejscowej społeczności żydowskiej oraz nad mechanizmami przemilczenia, zniekształcania i wypierania trudnych aspektów lokalnej historii.

Pierwsza część wydarzenia odbyła się w Ośrodku Spotkania Kultur w Dąbrowie Tarnowskiej, gdzie otwarto wystawę „Z Ciemności. Spotkanie – reportaż”. Ekspozycja dokumentowała podróż artystki do Izraela i jej spotkanie z Hayą, potomkinią żydowskiej rodziny pochodzącej z Otfinowa i Tarnowa. Szczególnym momentem projektu było przekazanie rodzinnego albumu fotograficznego do zbiorów Ośrodka Spotkania Kultur. Ten gest nie tylko wzbogacił lokalną kolekcję muzealną, lecz także symbolicznie przywrócił pamięć o dawnych mieszkańcach do miejsca ich pochodzenia.

Druga część programu odbyła się w Domu Ludowym w Otfinowie. Wykład historyczny dr. Mateusza Kality, prezentacja archiwalnych fotografii przez Stanisława Chłonia oraz rozmowa z Renatą Guzerą stworzyły przestrzeń do otwartej dyskusji o historii Żydów z Otfinowa, Żabna i okolicznych miejscowości. Ważnym elementem spotkania było zaproszenie mieszkańców do dzielenia się własnymi wspomnieniami, historiami rodzinnymi i refleksjami dotyczącymi lokalnej przeszłości.

Projekt skierowany był do artystów, edukatorów, osób pracujących z dziedzictwem kulturowym, organizacji społecznych, liderów lokalnych społeczności oraz mieszkańców regionu. Poprzez połączenie badań archiwalnych, świadectw rodzinnych i działań artystycznych wydarzenie stworzyło przestrzeń do rozmowy o historii opartej na faktach, empatii i odpowiedzialności. Pokazało również, że sztuka może być skutecznym narzędziem przeciwdziałania zniekształceniom pamięci o Zagładzie oraz budowania bardziej świadomej i otwartej pamięci lokalnej.

📸 Lena Rubenfeld, Aleksandra Kumala